Çocuğunuzun Konuşmasını İstiyorsanız Bunları Yapmayın!
Güncelleme tarihi: 12 saat önce
Çocuklarda Dil ve Konuşma Gelişimini Desteklemek İçin 8 Öneri
Çocuğunuzun konuşmasını desteklemek için gün boyunca onunla konuşuyor, sorular soruyor, kelimeleri tekrar ettiriyor olabilirsiniz. Peki, bütün bunların bazen çocuğun iletişim kurmasını zorlaştırabileceğini biliyor muydunuz?
Gecikmiş konuşma yaşayan çocuklarda dil gelişimini desteklemek yalnızca daha fazla konuşmakla ilgili değildir.
Nasıl konuştuğunuz, ne kadar beklediğiniz ve çocuğunuza iletişim kurması için ne kadar fırsat verdiğiniz de önemlidir.
Günlük yaşamda yapacağınız küçük değişiklikler, çocuğunuzun iletişime daha fazla katılmasını sağlayabilir.
Çocuklarda dil ve konuşma gelişimini desteklerken azaltabileceğiniz 8 davranış
1. Sürekli “Hadi söyle!” demeyi azaltın
“Anne de”, “Araba de”, “Hadi bir daha söyle!”
Çocuğunuzun yeni kelimeler öğrenmesini istiyorsunuz. Ancak sürekli kelime tekrar ettirmek, konuşmayı doğal bir iletişim deneyiminden çıkarıp çocuğun yerine getirmesi gereken bir göreve dönüştürebilir.
Bunun yerine kelimeleri doğal bağlamlarında kullanın. Örneğin çocuğunuz arabayla oynarken “Araba gidiyor!” veya “Kırmızı araba!” gibi kısa ifadeler kullanabilirsiniz.
Çocuğunuzun kelimeleri anlamlı durumlarla ilişkilendirmesine yardımcı olun.
2. Arka arkaya soru sormayı azaltın
“Bu ne?”, “Ne renk?”, “Kim geldi?”, “Bu ne yapıyor?”
Çocuğunuzla iletişim kurarken farkında olmadan sürekli soru soruyor olabilirsiniz. Özellikle konuşma gecikmesi yaşayan çocuklar için arka arkaya gelen sorular yorucu olabilir. Çocuk hem soruyu anlamak hem de uygun yanıtı oluşturmak zorunda kalır.
Soruların bir kısmını yorumlara dönüştürün. “Bu ne?” yerine “Kocaman bir köpek!”, “Araba ne yapıyor?” yerine “Araba hızlı gidiyor!” diyebilirsiniz. Böylece çocuğunuzdan sürekli yanıt beklemeden ona dil modeli sunabilirsiniz.
3. Konuşma sırasını çocuğunuza da bırakın
Çocuğunuzun dil gelişimini desteklemek için onunla konuşmanız önemlidir. Oyun sırasında sürekli açıklama yapmak, yönerge vermek veya konuşmayı yönlendirmek ise çocuğun iletişim başlatma fırsatlarını azaltabilir.
Bazen durup bekleyin. Çocuğunuzun size bakmasına, işaret etmesine, ses çıkarmasına veya bir kelime söylemesine fırsat tanıyın.
Bu kısa duraklamalar, karşılıklı sıra almaya imkan verir.
4. Çocuğunuzun konuşmasını istiyorsanız Hızlı konuşmayı ve uzun cümleleri azaltın
Çocuklar dili öğrenirken duydukları kelimeleri anlamlandırmak için zamana ihtiyaç duyar. Özellikle alıcı dil becerilerinde güçlük yaşayan çocuklar, hızlı ve uzun cümleleri takip etmekte zorlanabilir.
Konuşma hızınızı biraz yavaşlatın. Kısa, açık ve çocuğunuzun dil düzeyine uygun cümleler kurun. Örneğin “Git odandan ayakkabılarını getir, sonra montunu giy, dışarı çıkacağız” yerine “Önce ayakkabılarını getir” diyebilirsiniz. Çocuğunuz bu adımı tamamladıktan sonra bir sonrakine geçebilirsiniz.
5. Arka arkaya yönerge vermeyi azaltın
“Topu al, buraya gel, kutuya koy, sonra bana ver.”
Birden fazla yönergeyi peş peşe vermek, özellikle dil gelişiminde gecikme yaşayan çocuklar için zorlayıcı olabilir. Gerekirse yönergeleri küçük adımlara bölün, jestlerle destekleyin ve çocuğunuza yanıt vermesi için zaman tanıyın.
Konuşulanları anlamak ve kendini sözel olarak ifade etmek, dil gelişiminin iki ayrı becerisidir.
6. Çocuğunuzun yerine hemen konuşmayın
Çocuğunuz bir şey istediğinde ne istediğini çoğu zaman hemen anlayabilirsiniz. Ancak onun yerine hemen konuştuğunuzda, kendini ifade edebileceği bir fırsat aradan çıkabilir.
Örneğin çocuğunuz suya uzandığında bakışını, işaretini, sesini veya kelimesini bir iletişim girişimi olarak kabul edin. Suyu verirken “Su istiyorsun” diyerek onun anlatmak istediğini kelimelere dökebilirsiniz.
Böylece çocuğunuzun başlattığı iletişime karşılık vermiş olursunuz.
7. Her kelimeyi düzeltmeye çalışmayın
Çocuğunuz bir kelimeyi eksik veya yanlış söylediğinde onu sürekli düzeltmek, iletişimin doğal akışını bozabilir.
Örneğin çocuğunuz “aba” dediğinde “Hayır, araba diyeceksin!” demek yerine “Evet, araba! Araba gidiyor” diyebilirsiniz. Böylece çocuğunuzun iletişim girişimini kabul ederken kelimenin doğru söylenişini de doğal biçimde modellemiş olursunuz.
8. Ekranı ve arka plan gürültüsünü azaltın
Televizyonun sürekli açık olması veya çocuğun uzun süre ekran karşısında vakit geçirmesi, karşılıklı iletişim fırsatlarını azaltabilir.
Çocuklar dil öğrenirken karşılarındaki kişinin yüzünü görmekten, aynı şeye birlikte dikkat vermekten, sıra almaktan ve iletişim girişimlerine yanıt almaktan yararlanır. Özellikle oyun ve yemek zamanlarında ekranları kapatıp yüz yüze etkileşime zaman ayırabilirsiniz.
Gecikmiş konuşmada ne zaman destek alınmalı?
Her çocuğun dil gelişimi farklı hızda ilerler.
18 aylık bir çocuğun henüz anlamlı kelime kullanmaması veya
24 aylık bir çocuğun çok az kelime kullanması ya da iki kelimeyi bir araya getirmemesi değerlendirme gerektirebilir.
Çocuğunuz söylenenleri anlamakta zorlanıyorsa, işaret etme ve ortak dikkat gibi iletişim becerileri sınırlıysa ya da daha önce kazandığı becerileri kaybettiyse gelişimsel değerlendirme özellikle önemlidir.
Gecikmiş konuşmanın farklı nedenleri olabilir. Çocuğunuzun hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğunu belirlemek için bir dil ve konuşma terapistinden değerlendirme alabilirsiniz.
Evde dil gelişimini desteklemek için nereden başlayabilirsiniz?
Çocuğunuzun konuşmasını istiyorsanız oyun ve günlük sohbetler sırasında daha az soru sormayı, daha kısa cümleler kurmayı ve çocuğunuza karşılık vermesi için biraz daha zaman tanımayı deneyebilirsiniz. Çocuğunuzun o anda ilgilendiği şeye dikkat etmek, onunla konuşmak için doğal fırsatlar oluşturur.
Bu öneriler günlük iletişimi destekler. Belirgin bir konuşma gecikmesi varsa, bireysel değerlendirme ve gerektiğinde dil ve konuşma terapisi desteği çocuğunuzun ihtiyaçlarına göre planlanır.